تایماز نیوز |  منصور صفت‌گل، استاد تمام تاریخ دانشگاه تهران، در نشست تخصصی «وقف در دوره صفویه» که همزمان با هفته اردبیل در حسینیه مجتهد اردبیلی برگزار شد، با اشاره به اسناد تاریخی موجود اظهار کرد: بررسی منابع تاریخی نشان می‌دهد آذربایجان، به‌ویژه اردبیل، از گذشته یکی از مهم‌ترین کانون‌های وقف در ایران بوده و بخش قابل توجهی از موقوفات این منطقه در دوره صفویه شکل گرفته است.

وی با بیان اینکه رسمیت یافتن مذهب تشیع در عصر صفوی به گسترش فرهنگ وقف انجامید، افزود: با تغییر رویکرد مذهبی حکومت، وقف جایگاه ویژه‌ای در اداره امور دینی، فرهنگی و اجتماعی پیدا کرد و به یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایت از نهادهای مذهبی تبدیل شد.

این پژوهشگر تاریخ صفویه ادامه داد: هرچند سنت وقف پیش از صفویان نیز رواج داشت، اما از قرن دهم هجری با ایجاد ساختارهای منسجم برای اداره موقوفات، نظام جدیدی در مدیریت اوقاف شکل گرفت و تفکیک اوقاف قدیم و جدید، ساماندهی این حوزه را تسهیل کرد.

صفت‌گل با اشاره به اصلاحات دوره شاه عباس اول گفت: در این دوره، با اعمال معافیت‌های مالی و تقویت تشکیلات اوقاف، زمینه توسعه موقوفات بیش از گذشته فراهم شد و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی نیز از مهم‌ترین مراکز بهره‌مند از این موقوفات بود.

وی با بیان اینکه شکل‌گیری دولت صفوی از حدود سال ۷۰۰ تا ۹۰۷ هجری قمری روندی تدریجی داشت، افزود: در بیش از دو قرن حاکمیت صفویان، وقف به یکی از ارکان مهم حیات اقتصادی و مذهبی کشور تبدیل شد و اسناد تاریخی، رونق چشمگیر موقوفات در این دوره را تأیید می‌کنند.

این نویسنده و مترجم با استناد به نسخ خطی خاطرنشان کرد: حتی پس از افول حکومت صفوی نیز بسیاری از موقوفات حفظ و مدیریت شدند و آرامگاه نیاکان صفویان همچنان به‌عنوان مراکز وقفی نقش خود را ایفا کردند.

وی در پایان با اشاره به توسعه زیرساخت‌های عمومی در عصر صفوی گفت: احداث حمام‌ها، کاروانسراها و دیگر بناهای وقفی، علاوه بر تأمین نیازهای عمومی، زمینه رونق تجارت، گسترش ارتباطات و ارتقای بهداشت و رفاه اجتماعی را در آن دوره فراهم کرد.