پروین حسینی _تایماز نیوز | مفهوم مهدویت و انتظارمهدویت به معنای اعتقاد به ظهور منجی موعود در آخرالزمان است که از نسل پیامبر اکرم (ص) خواهد بود و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد، همانگونه که از ظلم و ستم پر شده است.

این مفهوم ریشه در آیات قرآن و احادیث متواتر دارد و در ادیان الهی دیگر نیز با عنوان منجی موعود تبلور یافته است.

از دیدگاه شیعه، مهدویت به معنای اعتقاد به امام دوازدهم، حضرت ولیعصر (عج)، است که در غیبت کبری به سر میبرد و پس از ظهور، حکومت جهانی عدل را برقرار خواهد کرد.

اهل سنت نیز به مهدی موعود از آل محمد (ص) ایمان دارند، هرچند در مصداق و شرایط ظهور با شیعه تفاوت دارند.

انتظار در لغت به معنای چشم داشتن، چشمداشت و چشم به راه بودن است و از ریشه «نظر» گرفته شده که به معنای تأمل و نگاه کردن به چیزی است.

در اصطلاح مهدویت، انتظار یعنی چشم به راه بودن برای ظهور واپسین ذخیره الهی و آماده شدن برای یاری او در برپایی حکومت عدل و قسط در سراسر جهان.

مهدویت در قرآن و سنتآیات قرآنی قرآن مجید به صراحت به وعده حکومت صالحان و وراثت زمین توسط بندگان شایسته اشاره میکند که در تفسیر اهل بیت (ع) به عصر ظهور حضرت مهدی (عج) ارتباط داده می شود:

«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ» (الأنبياء: 105).

«وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ» (القصص: 5).

«وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا» (النور: 55).

این آیات، وعده حکومت بر زمین و استخلاف مؤمنان را مطرح میکنند و انتظار ظهور حضرت مهدی (عج) را به عنوان تحقق این وعده الهی تبیین میکنند.

احادیث و روایاتدر منابع شیعه و اهل سنت، احادیث فراوانی درباره مهدویت و انتظار فرج وجود دارد که از جمله مهمترین آنها عبارتند از :پیامبر اکرم (ص): «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي اِنْتِظَارُ الْفَرَجِ» (برترین اعمال امت من انتظار فرج است).

پیامبر اکرم (ص): «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ اِنْتِظَارُ الْفَرَجِ» (برترین عبادت انتظار فرج است).

امام صادق (ع): «طُوبَى لِمَنْ تَمَسَّكَ بِأَمْرِنَا فِي غَيْبَةِ قَائِمِنَا فَلَمْ يَزِغْ قَلْبُهُ بِالْهُدَى» (خوشبخت کسی که در غیبت قائم ما به امر ما چنگ زند و قلبش به سوی باطل متمایل نشود) .

امام صادق (ع): «كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا رَأَيْتُمُ الْمَهْدِيَّ؟» قَالُوا: نَسْتَخْرِجُ لَهُ السُّيُوفَ وَالرِّمَاحَ وَنَسْتَعِينُ بِاللَّهِ عَلَى عَدُوِّهِ. قَالَ: «بَلْ تَسْتَخْرِجُونَ لَهُ الْمَوَاعِظَ وَالْكُتُبَ وَالْأَدْعِيَةَ» این احادیث، انتظار فرج را به عنوان افضل اعمال، افضل عبادت و افضل جهاد معرفی میکنند و نشان میدهند که انتظار، یک حالت روحی و عملی فعال است، نه بیکاری و خمودگی .

ابعاد فردی و اجتماعی انتظاراثرات فردی انتظار مهدویت، تأثیرات عمیقی بر شخصیت فرد دارد که از جمله آنها عبارتند از:

ایجاد امید و امیدواری: انتظار به ظهور منجی موعود، امید به آیندهای روشن را در فرد زنده میکند و از ناامیدی و یأس دورش می دارد.

تقویت ایمان و تقویت رابطه با خدا: انتظار، فرد را به سوی تقویت ایمان، تقوا و ارتباط با خدا سوق میدهد و او را از گناه و معصیت بازمی دارد.

ایجاد حس مسئولیت و اخلاقیت:

فرد منتظر، به دلیل انتظار از حکومت عدل، به عدالت، امانتداری و اخلاق نیکو خو میگیرد و خود را برای یاری به امام زمان (عج) آماده میکند.

تقویت صبر و تحمل:

انتظار در عصر غیبت، نیازمند صبر و تحمل است و این صبر، فرد را در برابر مشکلات و سختیها مقاوم می کند.

اثرات اجتماعی مهدویت و انتظار، تأثیرات گستردهای بر جامعه دارد که از جمله آنها عبارتند از:

ایجاد جامعه منتظر:

جامع های که به وعده الهی امیدوار است، از ناامیدی و بیهدفی دور بوده و به سوی تحقق آرمانهای دینی حرکت می کند.

ایجاد حس برادری و همبستگی:

در جامعه منتظر، احساس برادری، همدلی و همکاری بین افراد تقویت می شود و افراد به جای رقابت و حسادت، به سوی همکاری و کمک به یکدیگر حرکت می کنند.

ایجاد حس مسئولیت اجتماعی:

انتظار از حکومت عدل، افراد را به سوی مسئولیتپذیری اجتماعی، مبارزه با ظلم و فساد و تلاش برای اصلاح جامعه سوق میدهد.

ایجاد حس امنیت و آرامش:

انتظار به ظهور منجی موعود، احساس امنیت و آرامش را در جامعه ایجاد میکند و از ترس و وحشت دورش می دارد.

چالش های فکری و آسیبشناسی فرهنگ انتظارچالشهای فکریمهدویت و انتظار، با چالش های فکری متعددی روبرو است که از جمله آنها عبارتند از:

طولانی شدن غیبت و یأس: طولانی شدن غیبت امام زمان (عج) ممکن است در برخی افراد باعث یأس و ناامیدی از ظهور شود و این یأس، میتواند به تضعیف ایمان و ترک تلاش برای اصلاح جامعه منجر شود.

تفسیر غلط از انتظار:

برخی افراد انتظار را به معنای بیکاری و خمودگی تفسیر میکنند و به جای تلاش برای اصلاح جامعه، منتظر تغییرات خارق العاده می شوند.

مدعیان مهدویت و فتنه ها:

در طول تاریخ، مدعیان مهدویت و فتنههای مختلفی وجود داشته که باعث گمراهی برخی افراد و تضعیف فرهنگ مهدویت شده است.

تهدیدهای فرهنگی و رسانهای:

رسانه های مزدور و تهدیدهای فرهنگی، سعی در تضعیف فرهنگ مهدویت و انتظار دارند و آن را به عنوان یک باور غیرعقلانی و عقلمحور جلوه می دهند.

آسیب شناسی فرهنگ انتظارفرهنگ انتظار، با آسیبهایی روبرو است که از جمله آنها عبارتند از:

امید کاذب و بیکاری:

امید به ظهور منجی موعود، اگر به جای تلاش و کوشش، منجر به بیکاری و خمودگی شود، یک امید کاذب محسوب میشود و به جای تقویت ایمان، باعث تضعیف آن می شود.

استعجال و شتابزدگی:

برخی افراد به دلیل استعجال و شتابزدگی، انتظار را به معنای انتظار از تغییرات فوری و خارق العاده تفسیر میکنند و از تلاش برای اصلاح جامعه غافل می شوند.

استفاده سیاسی و ابزاری از مهدویت: برخی گروهها و افراد، از مهدویت و انتظار به صورت ابزاری و سیاسی استفاده میکنند و آن را به عنوان ابزاری برای دستیابی به قدرت و منافع شخصی به کار میگیرند.

خرافات و اغراق در فرهنگ انتظار:

گاهی افراد، به دلیل عدم درک صحیح از مهدویت، به خرافات و اغراق در توصیف امام زمان (عج) و علائم ظهور روی میآورند که باعث تضعیف فرهنگ مهدویت در نظر عموم میشود