تایماز نیوز / با نگاهی به قرآن مجید از جمله بخشی از آیه 67 سوره مبارک غافر «… ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ… سپس شما را به صورت طفلي بيرون ميفرستد، بعد به مرحله كمال قوت ميرسيد…» استنباط میشود قرار است انسان با طی دوره طفولیت، به رشدیافتگی برسد. در آیه 233 سوره بقره، آمده است مادران، فرزندان را دو سال تمام، شیر دهند و در ادامه آیه تاکید میشود مادر و پدر حق ضرر زدن به كودك را ندارند. این که خداوند در آیات دیگری مانند آیه 6 سوره طلاق یا آیه 15 سوره احقاف از بایدهای دوره شیرخواری سخن به میان آورده موید اهمیت و تاثیر این دوران در رشد و تکمیل شخصیت کودک است. به نظر میرسد قرآن کریم در قسمتی از آیه 12 سوره مبارک یوسف «أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ … او را فردا با ما (به خارج شهر) بفرست تا غذاي كافي بخورد و بازي و تفريح كند …» تلویحاً بازی و تفریح را هم از نیازهای دوره کودکی دانسته است.
وقتی سخن از رشد آدمی به میان میآید وقوع آن، هم در بُعد فیزیکی و هم در وجه معنوی متصور میشود و یقیناً حصول مورد اخیر در گرو تربیت است که به تعبیر سعدی در باب هفتم گلستان:
… هر که در خُردیش ادب نکنند
در بزرگی فلاح از او بر خاست…
و البته این فرآیند مهم عمدتاً با بهرهگیری از ادبیات صورت میپذیرد. انسانها در سنین کودکی، مفاهیم ساده را میفهمند و بنابراین به متنهای آهنگین و کوتاه مانند لالاییها، ترانهها گرایش بیشتری نشان میدهند بر این اساس، از وقتی که مادر و فرزندش وجود داشتهاند شکلی از ادبیات کودک آغازیدن گرفته است و نیروهای موثر در آموزش و تربیت او از راه ادبیات در دسترسش واقع شدهاند.
کودکان هرچند در این مقطع سنی، بدون قدرت هستند دارای استعداد و تواناییهای بالقوه و سرمایهای برای
ساختن جامعه آیندهاند و از آن جایی که انس کودکان با کتاب و ادبیات، لازمه تربيت آنان است میتوان با استفاده از ابزارهای یادشده، برای تربیت صحیحشان گام برداشت.
ادبیات کودکان و نوجوانان میتواند عاملی برای همدلی آنان در سراسر عالم باشد زیرا با گذراندن مراحل زندگی و پدیدار شدن نیازهایی مانند حصول اعتماد به نفس، تمایل به ابراز وجود و… امکان دارد گرایش این قشر به ادبیات هم رشد یابد. الفت نوجوانان با ادبیات که به صورتهای مختلف مثلاً تمایل به داستان یا شعر اتفاق میافتد روشی برای مستقل شدن آنان نیز به شمار میرود.
برگرفته از کتاب «از فروردین تا فروردین»،
اثر محمدرضا نوذریان


Monday, 15 June , 2026