به گزارش پایگاه خبری تایماز نیوز – با توسعه شبکه راههای کشور و افزایش دسترسیهای روستایی وجاده ای ، همواره بحث انتخاب میان احداث «زیرگذر» یا «روگذر» یکی از چالشهای اصلی مهندسی ترافیک بوده است.
در همین راستا، مهندس محسن بازرگان، استاد دانشگاه و کارشناس برجسته حوزه معماری و عمران، در گفتگو با خبرنگار ما، ضمن نقد ساختارهای سنتی زیرگذر، از توجیهات فنی و اقتصادی طرحهای نوین «تقاطعهای غیرهمسطح روگذر» سخن گفت.
مهندس بازرگان در این مصاحبه با اشاره به اینکه رویکردهای مهندسی باید با واقعیتهای اقلیمی و پدافندی کشور همسو باشد، برتریهای تقاطعهای غیرهمسطح روگذر را در شش محور کلیدی تشریح کرد:
۱.حذف چالشهای هیدرولیکی و خطر آبگرفتگی:
به گفته این استاد دانشگاه، بزرگترین پاشنه آشیل زیرگذرها در دشتها و مناطق روستایی و جاده ای، معضل مدیریت آبهای سطحی است. وی تصریح کرد: «در زیرگذرها، کف جاده پایینتر از سطح زمین است که منجر به جمع شدن آب باران و سیلاب میشود. این موضوع نیاز به ایستگاههای پمپاژ پرهزینه دارد که در زمان قطعی برق یا حوادث غیرمترقبه کاملاً ناکارآمد هستند. اما در طرح روگذر، زهکشی بهصورت طبیعی و ثقلی انجام شده و خطر غرقشدگی خودروها عملاً حذف میشود.»
۲.ارتقای ایمنی و دید رانندگی:
مهندس بازرگان با تأکید بر اهمیت «دید پیشدستانه» خاطرنشان کرد:
«دیوارههای صلب در زیرگذرها دید راننده را در نقاط ادغام محدود میکنند و موجب بروز تصادفات میشوند. در مقابل، در طرحهای روگذر، راننده از ارتفاع بالاتر اشراف کاملی به جریان ترافیک جاده اصلی دارد که امنیت سفر را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.»
۳.امنیت روانی و پدافند غیرعامل:
این کارشناس ارشد حوزه عمران و معماری گفت:محیطهای محصور زیرگذرها را آسیبپذیر دانست و گفت: «زیرگذرها به دلیل تاریکی و فضای بسته، مستعد تجمع زباله و ناامنی اجتماعی هستند. در مقابل، روگذرها به دلیل باز بودن فضا و نورگیری طبیعی، نهتنها از نظر پدافند غیرعامل وضعیت مطلوبتری دارند، بلکه امنیت روانی بالاتری برای بومیان و مسافران فراهم میکنند.»
۴.بهینهسازی هزینههای نگهداری:
بازرگان با اشاره به هزینههای پنهان نگهداری زیرگذرها از جمله لایروبی مداوم کانالها و سرویس تجهیزات مکانیکی پمپاژ، تأکید کرد: «اگرچه احداث روگذر در ابتدا نیازمند هزینه سازهای است، اما در بلندمدت، نبود تجهیزات مکانیکی و حذف مشکلات زهکشی، صرفه اقتصادی خیرهکنندهای را برای مدیریت راه به همراه دارد.»
۵.انعطافپذیری در پروفیل طولی جاده:
وی در خصوص تعدد خروجیهای روستایی و جاده ای توضیح داد: «احداث زیرگذرهای متعدد باعث ایجاد افت و خیزهای پیدرپی در جاده اصلی میشود که ضمن افزایش مصرف سوخت، استهلاک خودروهای عبوری را بالا میبرد. طرح روگذر اجازه میدهد جاده اصلی در تراز مستقیم و بهینه خود باقی بماند و فقط دسترسیهای محلی با رمپهای استاندارد به سطح پل منتقل شوند.»
۶.تسهیل تردد ماشینآلات سنگین و کشاورزی:
مهندس بازرگان در پایان به محدودیتهای ارتفاعی زیرگذرها اشاره کرد و گفت: «عبور ادوات سنگین و کشاورزی نظیر کمباینها از زیرگذرها معمولاً با چالش مواجه است. در طراحی روگذر، مسیر اصلی اتوبان هیچ محدودیت ارتفاعی ندارد و رمپهای کناری نیز برای شعاع گردش ماشینآلات سنگین به بهترین شکل طراحی میشوند.»
نتیجهگیری
این استاد دانشگاه در جمعبندی نهایی خود تأکید کرد: «طرحهای مدرن روگذر، با حذف نقاط گسست و ایجاد جریان پیوسته ترافیکی، عملاً یک گره ایمن ایجاد میکنند. این تقاطعها نهتنها معضلات فنی زیرگذرها را ندارند، بلکه بهعنوان یک المان معماری مدرن، میتوانند نمادی از امنیت و توسعهیافتگی در مناطق جاده ای و جاده های روستایی کشور باشند.»
Sunday, 16 August , 2026